Traplift veilig: regels voor je trap, de lift en bij brand

Een traplift moet veilig zijn voor jou. En je trap moet veilig blijven voor anderen. Daarvoor gelden regels uit verschillende hoeken. Er zijn bouwregels voor je trap. Er zijn regels voor de traplift zelf. En de brandweer geeft advies. Op deze pagina lees je wat de bronnen zeggen. Bij elke regel staat wie het zegt.

Wat je doet bij brand of na een val, staat onderaan elke pagina. Kijk bij Eerst je veiligheid.

Wat zegt de overheid over je trap?

Het ministerie van BZK maakte in juli 2023 een infoblad: “Trapliften op bestaande trappen”. Het gaat over de bouwregels bij een traplift in een bestaande woning. Het infoblad is bedoeld voor gemeenten, eigenaren van gebouwen en leveranciers van trapliften.

De hoofdregel staat op bladzijde 4: “De trap moet, ook na het plaatsen van een traplift, ten minste voldoen aan de geldende voorschriften voor het minimumveiligheidsniveau voor het veilig gebruik van een bestaande trap en als vluchtroute bij brand”. In gewone woorden: ook met een traplift moet je veilig over de trap kunnen lopen. En de trap moet een vluchtroute bij brand blijven.

Het infoblad legt uit waarom. Een traplift komt over de trap heen. Daardoor is de trap minder goed te gebruiken voor wie nog wel loopt. Het infoblad noemt partners en zorg aan huis.

Er zijn geen bouwregels speciaal voor een trap met een traplift, zegt het infoblad. Het infoblad ziet de traplift als een voorwerp in huis. Niet als deel van de bouw van de woning. Dan geldt deze regel: je mag niets plaatsen dat het vluchten bij brand hindert. De traplift mag het gebruik van de trap dus niet hinderen. Je moet er nog veilig genoeg over kunnen lopen.

Het infoblad noemt nog het Bouwbesluit 2012. Sinds 1 januari 2024 geldt het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Het Bbl komt in de plaats van het Bouwbesluit 2012. Dat schrijft het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening. Voor trappen zou er inhoudelijk niets veranderen, schreef het infoblad in juli 2023.

Hoeveel ruimte moet er naast de rail blijven?

Het infoblad noemt een paar maten. De figuur zet de belangrijkste op een rij. Daaronder staat wat ze betekenen.

• 0,7 mMinimale breedte van een bestaande trap in een woningEen bouwregel [1]
• 0,5 mMinimale vrije ruimte naast de rail, over de hele trapAlgemeen aanvaarde oplossing, geen wettelijke grens; tot 1,0 m boven de voorkant van de trede [1]
• 0,5 × 1,7 mMinimale vrije doorgang voor de vluchtroute (breed × hoog)Een bouwregel, ook bij de geparkeerde stoel [1]
• 0,7 × 0,7 mMinimale vloer bovenaan de trap (diep × breed)De lift mag er een deel van innemen, als de doorgang vrij blijft [1]

Uit het infoblad van juli 2023. Naast de rail mag minder dan 0,7 m vrij blijven. Maar nooit minder dan 0,5 m. En alleen tot 1,0 m boven de voorkant van de trede. Dat is een algemeen aanvaarde oplossing, geen wettelijke grens. In overleg met de gemeente kan het anders, met een goede onderbouwing.

• De trap zelf. Een bestaande trap in een woning moet minstens 0,7 meter breed zijn. Boven de trap moet minstens 1,9 meter vrije hoogte zijn. Dat zijn bouwregels.
• De vluchtroute. Om bij brand op tijd weg te komen, moet er een vrije doorgang zijn. Die is minstens 0,5 meter breed en 1,7 meter hoog. Daarin mag niets staan dat het vluchten hindert. De traplift en de leuning moeten buiten die ruimte blijven. Ook dit is een bouwregel.
• Naast de rail. Met een traplift wordt de ruimte om te lopen smaller. Een algemeen aanvaarde oplossing: die ruimte mag smaller zijn dan 0,7 meter. Maar over de hele trap nooit smaller dan 0,5 meter. Die versmalling mag alleen tot de hoogte van een leuning. Dat is 1,0 meter boven de voorkant van de trede.
• Bij de stoel in parkeerstand. Staat de stoel geparkeerd en helemaal opgeklapt? Dan moet de doorgang daar minstens 0,5 meter breed zijn. Lukt dat niet? Dan kan de parkeerplek om de hoek komen, tegen een wand. De rail maakt dan onder- of bovenaan een extra draai, bijvoorbeeld van 90°.
• Beneden bij de trap. Staat de stoel beneden op de vloer geparkeerd? Ook dan moet een doorgang van 0,5 bij 1,7 meter vrij blijven. De stoel en de rail mogen die doorgang niet hinderen. Ook niet bij een deur in de vluchtroute.
• Bovenaan de trap. Daar moet een vloer zijn van minstens 0,7 bij 0,7 meter. De traplift mag daar een deel van innemen. Maar een doorgang van 0,5 bij 1,7 meter moet vrij blijven.

Let op: blijft naast de rail minder dan 0,7 meter vrij, maar minstens 0,5 meter? Dat is een algemeen aanvaarde oplossing. Zo staat het niet in de wet. De grenzen die het infoblad daarvoor noemt, zijn geen wettelijke grenzen. In overleg met de gemeente kan het anders. Daarvoor is dan een goede onderbouwing nodig. Dat schrijft het infoblad.

Vilans noemt op de Hulpmiddelenwijzer nog een andere maat. De trap moet volgens Vilans geschikt en breed genoeg zijn voor de lift: 60 cm. Dat is een andere maat dan die van het infoblad. Woon je met anderen die de trap nog lopen? Dan moet er ook ruimte voor hen zijn, zegt Vilans.

Mag de trapleuning weg?

Een trap in een woning moet bijna altijd aan 1 kant een leuning hebben. Dat geldt voor vrijwel elke gewone trap naar een verdieping, zegt het infoblad.

Het infoblad zegt: “Een bestaande leuning mag in beginsel niet worden verwijderd, tenzij op een andere manier een gelijkwaardige veiligheid is geboden”. Dat betekent: in principe blijft de leuning. Alleen als het op een andere manier even veilig is, mag hij weg. Dat beoordeelt de gemeente.

Het infoblad zegt ook:

• Een leuning aan de brede kant van de trap heeft de voorkeur, voor de veiligheid.
• Moet de leuning aan de brede kant weg voor de traplift? Onderzoek dan of de lift aan de smalle kant kan.
• Is het nodig? Dan mag de leuning volgens de minimumregels naar de smalle kant, de spilzijde.
• De leuning mag niet in de vrije doorgang van 0,5 meter zitten.
• Staat de stoel geparkeerd op de trap? En geeft de leuning daar te weinig houvast? Dan is iets extra’s nodig, zoals een handgreep.

Vereniging Eigen Huis schrijft: bij een traplift in de buitenbocht moet vaak de trapleuning weg. Soms kan er dan een dubbele rail komen. De bovenste rail werkt dan als leuning. Het infoblad van BZK zegt: in principe blijft een bestaande leuning. Behalve als het op een andere manier even veilig is.

Wanneer is lopen op de trap niet veilig?

De regels van het infoblad gelden voor een traplift met de stoel in de parkeerstand. De stoel is dan helemaal opgeklapt. Staat de stoel niet in de parkeerstand? Of is hij niet helemaal opgeklapt? Dan is de trap misschien niet veilig genoeg om te lopen. Dat schrijft het infoblad.

Lopen op de trap is gevaarlijk als de traplift in gebruik is, zegt het infoblad. Of als er andere dingen op de trap staan. En de vereiste vrije breedte er daardoor niet meer is.

“Het gebruik van de trap blijft altijd de eigen verantwoordelijkheid van de gebruiker”, schrijft het infoblad. Het vindt het heel belangrijk om de bewoner goed in te lichten. Over de gevaren. En over wanneer de trap met traplift wel en niet veilig genoeg is. Dat kan bijvoorbeeld in een bruikleenovereenkomst.

Vilans geeft nog 2 punten:

• “Zorg voor voldoende licht om de traplift veilig te bedienen”.
• De zitting, armleuningen en voetsteun kun je meestal opklappen. Dan hebben anderen genoeg ruimte op de trap.

Regel je dit voor je vader of moeder? Denk dan ook aan de mensen die de trap nog lopen. Het infoblad noemt partners en zorg aan huis. Voor hen wordt de trap smaller.

Wie let erop bij het plaatsen?

Volgens het infoblad maakt de leverancier het ontwerp van de traplift. Daarin staat ook wat de lift betekent voor de veiligheid van de trap. En welke parkeerstanden voor de stoel mogelijk zijn. Het infoblad raadt aan om ook bij de oplevering te kijken. Is de lift volgens het ontwerp geplaatst?

Wie wat doet, legt het infoblad verder niet vast. Dat kan per situatie verschillen. Krijg je de traplift via de Wmo? Dan geeft de gemeente de opdracht, zegt het infoblad. Hoe de Wmo werkt, lees je bij traplift via de Wmo.

Overleg vooraf met je gemeente. Kies je een oplossing die als even veilig geldt? Zoals de 0,5 meter naast de rail? Dan hoef je de gemeente vooraf geen toestemming te vragen. Maar de gemeente kan de oplossing achteraf toch afkeuren. Het infoblad schrijft: “Het ligt daarom in de rede om voor het plaatsen van de traplift, vooraf overleg te hebben met het bevoegd gezag (de gemeente)”. Het is dus verstandig om vooraf met je gemeente te overleggen.

Vilans waarschuwt: “Niet alle trapliften worden op de juiste, veilige manier geplaatst”. Kijk daarom vooraf of de leverancier zich aan de regels houdt. Of zich eraan kan houden. Dat raadt Vilans aan.

Aan welke regels moet de traplift zelf voldoen?

Voor de traplift zelf gelden eisen voor CE-markering. Die komen uit de Europese Machinerichtlijn en het Warenwetbesluit machines. Dat schrijft het infoblad van BZK. Verder gaat het infoblad daar niet op in. De Europese Commissie noemt trapliften ook in haar uitleg bij de Machinerichtlijn.

De Europese norm EN 81-40. Die norm gaat over de veiligheid van trapliften. Het gaat om elektrische trapliften voor mensen die minder mobiel zijn:

• met een stoel, een sta-plateau of een plateau voor een rolstoel;
• vast aan een gebouw;
• schuin omhoog over een trap, of over een ander schuin vlak waar je kunt lopen;
• voor 1 persoon;
• vastgehouden en geleid door 1 of meer rails;
• gedragen door een systeem dat de norm noemt, zoals een kabel of ketting.

De norm gaat over de bouw, het maken, het plaatsen, het onderhoud en het weghalen. De norm stelt geen extra eisen voor vluchten bij brand. Dat staat in de samenvatting op de site van NEN. De norm zelf kost geld. Wij lazen alleen die samenvatting. De Europese Commissie zette EN 81-40 in 2023 op een lijst. Het is een lijst van normen bij de Machinerichtlijn.

Nieuwe regels vanaf 2027. De Machinerichtlijn wordt vervangen door de Machineverordening, (EU) 2023/1230. Die geldt vanaf 20 januari 2027. Op die dag vervalt de Machinerichtlijn. Kwam een product al eerder volgens de richtlijn op de markt? Dan mag het daarna nog worden aangeboden. Dat staat in de verordening.

In Nederland komt er dan een nieuw besluit: het Warenwetbesluit machines 2026. Het gaat op een paar artikelen na in op 20 januari 2027. Het vervangt het Warenwetbesluit machines. Wat er voor trapliften precies verandert, konden we nog niet nagaan.

Moet een traplift gekeurd worden?

Vereniging Eigen Huis schrijft: “Trapliften hoeven niet periodiek gekeurd te worden, tenzij de gemeente dit verplicht heeft gesteld in de gemeentelijke verordening”. Een vaste keuring om de zoveel tijd is dus niet nodig, volgens de vereniging. Behalve als je gemeente dat in een eigen regel verplicht.

Voor liften in een complex met meerdere woningen is keuren wel verplicht. Net als voor liften in openbare gebouwen. Dat zegt de vereniging.

Wil je je traplift toch laten controleren of keuren? Dan kun je dezelfde instanties vragen die de verplichte keuringen doen. Dat schrijft Vereniging Eigen Huis.

Een wet of andere bron van de overheid die dit zegt, vonden we niet. Het antwoord hierboven komt dus van Vereniging Eigen Huis.

Hoe blijft de traplift in orde?

Vilans zegt: “Onderhoud en service zijn extra belangrijk bij liften”. Regel de service als je de lift koopt of krijgt, raadt Vilans aan. Dat advies geeft Vilans voor alle hulpmiddelen.

Vereniging Eigen Huis noemt jaarlijks onderhoud van een traplift belangrijk. Volgens de vereniging is het belangrijk voor:

• een goede werking;
• het voorkomen van storingen;
• een langere levensduur van de lift.

Meer lees je bij traplift onderhoud.

Wat zeggen de handleidingen over veilig gebruik?

Dit zeggen handleidingen van 3 merken over veilig gebruik. Elke lijst volgt de volgorde van de handleiding.

Otolift Modul-Air. De handleiding, versie 20.1.1, zegt:

• Minderjarigen en mensen met een verstandelijke vermogensbeperking mogen de lift nooit zonder toezicht gebruiken.
• Vervoer nooit dieren of goederen.
• De lift is alleen voor 1 persoon.
• Vervoer nooit iemand die zwaarder is dan 125 kg.
• “Het gebruik van de veiligheidsgordel wordt ten zeerste aangeraden wanneer de lift wordt gebruikt”.
• “Gebruik de lift alleen als de trap vrij is”.
• “Parkeer de lift altijd op een laadstation (P)”.
• “De traplift mag in geval van een brand niet gebruikt worden voor brandbestrijding of evacuatie”.

Otolift Line. De gebruikershandleiding, zonder versienummer, zegt:

• De traplift is alleen voor 1 persoon, van hooguit 160 kg. Dit is vertaald uit het Engelse deel.
• Gebruik de traplift niet bij brand. Ook dit is vertaald uit het Engelse deel.
• “De veiligheidsgordel moet altijd worden gedragen”.
• Raakt de traplift onderweg een voorwerp? Dan stopt hij. Het voorwerp moet weg voordat hij verder kan.

Handicare 950, 1000, 2000 en Xclusive. De Nederlandse handleidingen, zonder versienummer, zeggen hier hetzelfde:

• Doe de veiligheidsgordel om. “Controleer of de zitting is vergrendeld en niet kan draaien”.
• Het maximale gewicht per model staat in het voorwoord.
• “Zorg dat de rail vrij is van obstakels”.
• Gebruik de traplift niet voor huisdieren, goederen of meer dan 1 persoon. Ook niet als het totale gewicht onder het maximum blijft.
• “Houd kinderen en huisdieren uit de buurt van de traplift”.
• “Gebruik altijd de veiligheidsgordel en ga nooit rechtop op de traplift staan”.
• “De traplift mag niet worden gebruikt bij brand of om het gebouw bij brand te verlaten”.

Stannah 260 Siena (gebogen rail). Dit is vertaald uit de Engelse handleiding, Issue 6 van november 2023:

• De traplift is niet gemaakt om te werken bij brand. Reken er niet op om ermee te vluchten.
• De veiligheidsranden stoppen de traplift als ze ergens tegenaan komen.
• Tot een helling van 52° is het maximale gewicht 135 kg. Tot 45° is dat 160 kg.
• Gebruik altijd de veiligheidsgordel. Maak hem pas los als je boven of beneden klaar bent om uit te stappen.
• Maar 1 persoon tegelijk mag de traplift gebruiken.
• Laat kinderen de traplift nooit zonder toezicht gebruiken.
• Ben je alleen thuis als je de traplift gebruikt? Dan raadt de handleiding aan: heb een mobiele telefoon bij je. Of iets anders om hulp te roepen. Zo kun je hulp vragen als je niet zelf van de traplift af kunt.

Elke handleiding noemt meer punten. Volg altijd de handleiding van je eigen traplift.

Wat zegt de brandweer?

“Ben je ouder of minder mobiel? Dan ben je kwetsbaarder als er brand uitbreekt”. Dat schrijft de brandweer. Een ouder persoon merkt een beginnende brand misschien minder snel op. Dat komt door minder goed horen, zien en ruiken, zegt de brandweer.

De brandweer noemt de traplift in de tips voor een vluchtplan. Bij tip 3, “Haal obstakels in je vluchtroute weg”, staat:

• “Zorg dat elektrische sloten en hulpmiddelen (traplift) nog te gebruiken zijn als de stroom uitvalt bij een brand (bijvoorbeeld door een noodaccu).”
• “Test of de gekozen vluchtroute realistisch is.” Bijvoorbeeld: “Is er een trapleuning om veilig naar beneden te lopen?”

Een traplift werkt bij stroomuitval op de noodaccu, zegt Vilans. Vereniging Eigen Huis schrijft: “een moderne traplift werkt vaak nog bij een stroomstoring”. Meer over de noodaccu lees je bij soorten traplift.

Bij tip 8 schrijft de brandweer: “Bel als je veilig bent meteen het gratis noodnummer: 112”. De meldkamer kan je dan het beste helpen als je:

• “hun vragen beantwoordt”
• “direct meldt als je niet zelfstandig naar buiten kunt”
• “hun instructies opvolgt”

Daarna schrijft de brandweer: “Waarschuw daarna je buren (als ze zo dichtbij wonen dat de brand ook hun woning kan bereiken)”.

De handleidingen van Otolift, Handicare en Stannah zeggen iets anders. Vlucht bij brand niet met de traplift, zeggen ze. Lees het per merk bij de handleidingen.

Wat je doet bij brand of na een val, staat onderaan elke pagina. Kijk bij Eerst je veiligheid.